Jak sobie radzić z bólem, kiedy tak na prawdę przyczyna jest niejasna? Czy terapia mięśniowo- powięziowa może być ratunkiem, kiedy pojawi się ból niewiadomego pochodzenia? Odpowiedź w dzisiejszym poście, zapraszam do lektury.
Niespecyficzne bóle kręgosłupa/ Bóle krzyża/ Low Back Pain
Bólem krzyża przyjęto nazywać, każdą dolegliwość, która jest zlokalizowana w dolnej części pleców lub wywodzi się z tej okolicy a promieniuje do pośladków lub kończyny dolnej, jedno lub obustronnie [1].
Bóle kręgosłupa dzielą się na specyficzne, gdzie przyczyna jest wyraźnie określona i często jest to choroba lub uraz. W przypadku bólu o charakterze niespecyficznym nie wykazuje się żadnych zmian w obrębie kręgosłupa, oprócz zwyrodnieniowych. W kategorii specyficznych, wyróżnia się między innymi bóle związane z dyskopatią, która powoduje ucisk na korzeń. Również częstymi przyczynami specyficznego bólu kręgosłupa są choroby reumatyczne, stany zapalne, wady kręgosłupa, urazy, nowotwory, mięśniobóle oraz inne choroby mięśni [1,2].
Badania donoszą, że problem niespecyficznych bólów kręgosłupa, dotyczy osób w różnym wieku a jego procent występowania w poszczególnych grupach wiekowych jest zróżnicowany. Szacuje się, że ok 75- 80% populacji doznaje bólu odcinka lędźwiowego i jest to druga w kolejności (zaraz po infekcjach górnych dróg oddechowych) przyczyna wizyt u lekarza rodzinnego [3]. Należy mieć na uwadze, że liczby te podawane są przez różnych autorów, a rzeczywisty problem dotyczy znacznie większego odsetka populacji, zarówno mężczyzn jak i kobiet. Wykazano również, że u ponad 90% chorych z ostrym bólem i 70% z przewlekłym nie stwierdza się żadnych zmian, lub są to tylko zmiany o charakterze zwyrodnieniowym [1].
Dolegliwości o charakterze niespecyficznym, mogą pochodzić z elementów kostnych, stawowych, więzadłowych, mięśni i nerwów oraz mogą mieć podłoże psychiczne [2]. Udowodniono, że bolesność lędźwiowego odcinka kręgosłupa koreluje z nadmiernym napięciem mięśni zginaczy podudzia a także słabym napięciem prostowników stawu kolanowego. Nie wykazano związku między nadmierną ruchomością zgięciową odcinka lędźwiowego kręgosłupa a bólem tej okolicy. Jednakże takie korelacje istnieją w przypadku zmniejszonej ruchomości tego odcinka. Zaobserwowano, że zmniejszona siła mięśni dolnego odcinka kręgosłupa może predysponować, do wystąpienia bolesności w obrębie odcinka lędźwiowego. Jak powszechnie wiadomo, również długotrwałe utrzymywanie pozycji siedzącej jest przyczyną dolegliwości dolnej części kręgosłupa. Uważa się także, że czynniki psychospołeczne oraz depresja i czynniki emocjonalne mogą mieć istotne znaczenie w związku z występowaniem bólu kręgosłupa o charakterze niespecyficznym [3].
Powięź a dysfunkcje narządu ruchu
Odbiegając od tematu kręgosłupa, kilka słów wyjaśnienia: co to jest powięź i jaki jest sens pracy z powięziami, jeśli problem niespecyficznego bólu kręgosłupa dotyczy właśnie mnie?
Powięź to struktura łącznotkankowa, która oddziela, nadaje formę oraz otacza w ludzkim ciele każdy mięsień, organ czy nerw tworząc sieć, która łączy elementy wewnątrz ciała w spójny układ.
Jest złożona w ok. 68% z wody. Układa się w 3 warstwy (powierzchowną, głęboką i mięśniową). Posiada zdolność kurczenia się. Dysponuje dużą pojemnością kumulowania energii kinetycznej. Jest unerwiona ok. 6 razy bardziej niż mięśnie (Mitschell u. Schmidt, 1977)[4], a znacząca większość receptorów czuciowych znajduje się w warstwie powierzchownej… Należy zaznaczyć, że to jedynie wybrane informacje dotyczące tej niezwykłej sieci, a szczegóły z dziedziny morfologii czy biomechaniki powięzi na bieżąco są aktualizowane.
W przypadku wrodzonych wad, na skutek niewłaściwych nawyków ruchowych, utrwalonych nieprawidłowych wzorców postawy, urazów, stresu emocjonalnego czy innych czynników, w pewnym miejscu naszego narządu ruchu dochodzi do przeciążenia. Często w dzisiejszych czasach, tą częścią najbardziej problematyczną, gdzie kumulują się napięcia a także przenoszone są przeciążenia z innych elementów narządu ruchu, jest właśnie kręgosłup i okoliczne tkanki. Na skutek wymienionych wcześniej nieprawidłowości, dochodzi do lokalnego wzrostu napięcia. Podwyższenie tonusu powoduje wolniejsze odprowadzanie produktów przemiany materii oraz zmniejszone zaopatrzenie tkanek w tlen. Dochodzi do niedokrwienia, stanu zapalnego i bólu, który ogranicza ruchomość. Prowadzi to do jeszcze większego bólu, a stan podostry przechodzi w końcu przewlekły w konsekwencji czego tkanki podlegają ciągłemu podrażnieniu. Kolejnym etapem jest segmantarne uwrażliwienie na poziomie rdzenia kręgowego. Podwyższa się aktywność komórek żernych, makrofagów i fibroblastów. Tkanka łączna rozrasta się oraz i zwiększa się jej ilość, czego konsekwencją są nieprawidłowe połączenia w systemie powięziowym [5,6].
Na ratunek: terapia mięśniowo- powięziowa zorientowana na funkcję.
Istotą tej metody jest usuwanie powstałych nieprawidłowości między powięzią a strukturami otoczonymi przez nią i z którymi jest zintegrowana. Przywrócenie prawidłowej funkcji oraz zniwelowanie bólu w obrębie narządu ruchu, następuje dzięki zastosowaniu manualnych technik skupionych na taśmach anatomicznych, gdzie wykryto nieprawidłowości w obrębie układu mięśniowo- powięziowego. Zabieg mający na celu przywrócenie elastyczności czy ślizgu między strukturami oraz prawidłowego rozmieszczenia włókien budujących układ, wiąże się z mniejszym lub większym odczuwaniem bolesności.
- Domżał T. M: Przewlekłe nieswoiste bóle krzyża- stara dolegliwość czy nowa choroba neurologiczna?, Polski Przegląd Neurologiczny 2007; 3 (4): 216–227
- Domżał T. M.: Neurologiczne postępowanie w bólach krzyża- standardy i zalecenia,
Pol. Przegl. Neurol 2010;6(2): 59-69.
- Dobosiewicz K.: Niespecyficzny ból kręgosłupa u dzieci i młodzieży- uwarunkowania biomechaniczne, neurofizjologiczne oraz psychospołeczne, Neurologia Dziecięca, 2006 (15): 51-56
- Muller D., Schleip R.: Fascia Oriented Training, ISA Yearbook 2011
- Schleip M.: Active Fascial Concractilly, Medical Hypothesis 2005 (65): 273- 277
- Schleip R., Findley T., Chaitow L., Huijing P.A: Badanie, profilaktyka i terapia dysfunkcji sieci powięziowej, Elsevier 2014